ΑΛΗΘΕΙΑ:Η μαστογραφία μπορεί να σώσει την ζωή σου.
Η μαστογραφία είναι η εξέταση που αποδεδειγμένα έχει μειώσει τους θανάτους από καρκίνο του μαστού. Οι γυναίκες που ελέγχονται με ετήσια μαστογραφία έχουν μειωμένους θανάτους από καρκίνο του μαστού κατά 40%.
ΜΥΘΟΣ: Η μαστογραφία έχει ακτινοβολία και μπορεί να έχει βλαβερές επιπτώσεις.
Ο μαστογραφικός έλεγχος σε σύγχρονα μηχανήματα με έμπειρους χειριστές έχει πολύ μικρή δόση ακτινοβολίες. Σε ένα απλό παράδειγμα η ψηφιακή μαστογραφία αντιστοιχεί σε δόση ακτινοβολίας περίπου 2,8mSv, η ψηφιακή τομοσύνθεση σε δόση ακτινοβολίας 3,6 mSv ενώ ένα αεροπορικό ταξίδι από την Αθήνα στην Αμερική αντιστοιχεί σε 9 mSv που είναι περίπου τριπλάσια.
ΜΥΘΟΣ: Όλες οι μαστογραφίες είναι όλες ίδιες ΑΛΗΘΕΙΑ :Υπάρχουν πολλά είδη μαστογραφίας.
Παλαιότερα, οι μαστογραφίες όπως και οι ακτινογραφίες ήταν αναλογικές δηλαδή με χρήση films όπως και οι φωτογραφίες. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα ψηλότερες δόσεις ακτινοβολίας αλλά το σημαντικότερο μειωμένη διαγνωστική ακρίβεια. Τα σύγχρονα μηχανήματα μαστογραφίας είναι ψηφιακά (digital) , με μειωμένη δόση ακτινοβολίας (low dose) και έχουν δυνατότητα τρισδιάστατης απεικόνισης (3D) που ονομάζεται και τομοσύνθεση με αποτέλεσμα αυξημένη διαγνωστική ακρίβεια έως 40% δηλαδή την διπλασιάζει !!.
ΜΥΘΟΣ: Η μαστογραφία είναι επώδυνη ΑΛΗΘΕΙΑ: Η μαστογραφία με τα σύγχρονα μηχανήματα δεν είναι επώδυνη και διαρκεί πολύ λίγο.
Είναι καλύτερα να φροντίζουμε να γίνεται αμέσως μετά την περίοδο στην πρώτη φάση του κύκλου. Έτσι οι μαστοί είναι αποφορτισμένοι, χωρίς «φούσκωμα». Επίσης δεν υπάρχει περίπτωση εγκυμοσύνης στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Σε κάθε περίπτωση, μπορείτε να ενημερώσετε τον χειριστή ακτινογράφο ώστε να σας βοηθήσει με το καλύτερο δυνατό διαγνωστικό αποτέλεσμα.
ΜΥΘΟΣ: Κάνω υπερηχογράφημα και γι΄αυτό δεν χρειάζομαι μαστογραφία. Αν δείξει κάτι το υπερηχογράφημα θα κάνω μαστογραφία. ΑΛΗΘΕΙΑ: Το υπερηχογράφημα μαστών δεν είναι επαρκής προληπτικός έλεγχος για τον καρκίνο του μαστού στις γυναίκες 40 ετών.
Ο καρκίνος του μαστού έχει την ιδιαιτερότητα στα αρχικά του στάδια να μην αντιστοιχεί πάντοτε σε μάζα ή «κουβαράκι» αλλά να εμφανιστεί μόνο σαν μικροαποτιτανώσεις ή «ασβεστώματα» που φαίνονται μόνο στην μαστογραφία και δεν μπορούμε να τα δούμε με το υπερηχογράφημα. Φυσικά, δεν είναι όλες οι μικροασβεστώσεις που βλέπουμε στην μαστογραφία καρκίνος αλλά περίπου το 10% από αυτές, ανάλογα με είδος, τον αριθμό και την κατανομή τους. Εφόσον όμως δεν τις αναγνωρίζουμε στο υπερηχογράφημα μπορεί αυτό να είναι αρνητικό αλλά να υπάρχει καρκίνος του μαστού σε μορφή που δεν φαίνεται στο υπερηχογράφημα.
ΜΥΘΟΣ: Δεν έχω οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού επομένως δεν χρειάζεται να κάνω μαστογραφία. ΑΛΗΘΕΙΑ: Οι περισσότερες γυναίκες με καρκίνο του μαστού δεν έχουν οικογενειακό ιστορικό.
Ο καρκίνος του μαστού είναι πολύ συχνός, περίπου 1 στις 8 γυναίκες πάνω από 40 ετών. Από αυτές λιγότερο από 10% αφορά σε κληρονομούμενο καρκίνο του μαστού. Επομένως ο έλεγχος αφορά όλες τις γυναίκες με βάση τον εξατομικευμένο κίνδυνο τους (χαμηλού, μεσαίου και υψηλού κινδύνου) που υπολογίζεται με βάση την ηλικία και άλλους παράγοντες κινδύνου όπως το οικογενειακό ιστορικό και το ατομικό ιστορικό τους αλλά και την πυκνότητα των μαστών τους (ACR a-b-c-d).
ΜΥΘΟΣ: Μια φίλη μου είχε καρκίνο στον μαστό και δεν τον έδειξε η μαστογραφία. Γιατί λοιπόν να κάνω μαστογραφία; ΑΛΗΘΕΙΑ: Ο καρκίνος του μαστού δεν φαίνεται πάντοτε μόνο στην μαστογραφία.
Η μαστογραφία είναι μια εξέταση με μεγάλη διαγνωστική ακρίβεια που όμως ποικίλει από 60-98%. Εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως το είδος της μαστογραφίας (αναλογική, ψηφιακή, τρισδιάστατη), από τεχνικούς παράγοντες (τεχνικά σφάλματα, κακός εξοπλισμός), από την εμπειρία και την εξειδίκευση του γιατρού που κάνει την διάγνωση (εξειδικευμένοι ακτινολόγοι μαστού) και τέλος από την πυκνότητα του μαστού δηλαδή το πόση αναλογία λίπους και αδένα υπάρχει στον μαστό (είναι πιο δύσκολη η απεικόνιση του μαστού όταν ο μαστός είναι πυκνός). Αν ο μαστός είναι πολύ πυκνός ή αν έχει περιοχές που είναι πολύ πυκνές ο έμπειρος ακτινολόγος μαστού θα σας συστήσει συμπληρωματικό έλεγχο καταρχήν με υπερηχογράφημα και αν χρειάζεται μαγνητική μαστογραφία.
ΜΥΘΟΣ: Έχω ενθέματα σιλικόνης, δεν μπορώ να κάνω μαστογραφία, μπορεί να σπάσουν ΑΛΗΘΕΙΑ: Η μαστογραφία στις γυναίκες με ενθέματα χρειάζεται ειδικούς χειρισμούς
Ο έλεγχος για τον καρκίνο του μαστού γίνεται με βάση την ηλικία και τους παράγοντες κινδύνου και οι γυναίκες με ενθέματα δεν εξαιρούνται από αυτόν. Όμως ο έλεγχος των μαστών με ενθέματα/προθέσεις (σιλικόνης ή άλλα) είναι τεχνικά και διαγνωστικά πιο δύσκολος. Συγκεκριμένα, πρέπει να γίνονται επιπρόσθετες μαστογραφικές λήψεις με ειδικές τεχνικές που λέγονται push back ή τεχνική Eklund ώστε να απεικονιστεί το παρέγχυμα του μαστού σωστά χωρίς να πιεστούν τα ενθέματα. Ο συμπληρωματικός έλεγχος με υπερηχογράφημα είναι απαραίτητος.
ΜΥΘΟΣ: Η μαστογραφία γίνεται μόνο στις ηλικίες 50-70 ετών ΑΛΗΘΕΙΑ: Η μαστογραφία μπορεί να γίνει σε όλες τις ηλικίες >25 ετών εφόσον χρειάζεται.
Η επιστημονική κοινότητα συστήνει ετήσιο μαστογραφικό έλεγχο στις γυναίκες μέσου κινδύνου από την ηλικία των 40 ετών. Οι γυναίκες με οικογενειακό ιστορικό ξεκινούν την μαστογραφία νωρίτερα, 10 χρόνια πριν από την ηλικία που νόσησε ο άμεσος συγγενής τους (μητέρα ή αδελφή) αλλά όχι νωρίτερα από τα 25 και όχι αργότερα από τα 35.
Στην χώρα μας υπάρχει Πρόγραμμα Προληπτικού Ελέγχου μέσω του Υπουργείου Ελέγχου από την ηλικία των 45-75 ετών με δωρεάν μαστογραφικό έλεγχο ανά διετία.
ΜΥΘΟΣ: Είμαι πάνω από 75 ετών και μου είπαν να μην ελέγχομαι πλέον ΑΛΗΘΕΙΑ: Η συχνότητα του καρκίνου του μαστού αυξάνει με την ηλικία και ο κίνδυνος δεν σταματά στα 75
Οι γυναίκες μέσου κινδύνου > 75 ετών ελέγχονται εφόσον το επιθυμούν και δεν έχουν άλλα σοβαρά προβλήματα υγείας (προσδόκιμο επιβίωσης >5 έτη) ανά 2 ετία.
ΜΥΘΟΣ: Κάνω αυτοψηλάφηση κάθε μήνα και με ψηλαφεί ο γυναικολόγος κάθε χρόνο άρα δεν χρειάζεται να κάνω μαστογραφία ΑΛΗΘΕΙΑ:Ο σωστός προσυμπτωματικός έλεγχος του μαστού μπορεί να αναδείξει τον καρκίνο του μαστού σε αρχικό στάδιο.
Η πρώιμη διάγνωση του καρκίνου του μαστού έχει πολύ μεγάλη σημασία στην νοσηρότητα (μικρότερες επεμβάσεις, λιγότερο επιθετικές θεραπείες) και την θνητότητα (λιγότεροι θάνατοι, περισσότερα χρόνια χωρίς νόσο) με τελικό αποτέλεσμα καλύτερη ποιότητα ζωής. Η μαστογραφία μπορεί να δείξει καρκίνους του μαστού σε μικρότερο μέγεθος, πολύ πριν να γίνουν κλινικά ψηλαφητοί. Αν η μαστογραφία έχει διαγνωστικούς περιορισμούς ο έμπειρος ακτινολόγος μαστού θα σας συστήσει συμπληρωματικό έλεγχο καταρχήν με υπερηχογράφημα και αν χρειάζεται μαγνητική μαστογραφία.
ΜΥΘΟΣ: Φοβάμαι να κάνω μαστογραφία και γενικά εξετάσεις για τον μαστό μου γιατί πάντα κάτι δείχνουν ΑΛΗΘΕΙΑ: Οι περισσότερες μαστογραφίες που γίνονται προληπτικά είναι αρνητικές.
Για κάθε 100 γυναίκες που κάνουν προληπτική μαστογραφία 90 θα έχουν απολύτως αρνητική μαστογραφία. Οι υπόλοιπες 10 θα χρειαστούν περαιτέρω έλεγχο όπως υπερηχογράφημα και από αυτές περίπου 2 θα χρειαστούν παρακολούθηση σε ένα εξάμηνο και περίπου 2 θα κάνουν βιοψία. Επομένως, η μαστογραφία δεν δείχνει πάντα κάτι όταν γίνεται προληπτικά στις περισσότερες γυναίκες. Μερικές φορές ο περαιτέρω έλεγχος γίνεται για να είμαστε σίγουροι ότι κάποιο εύρημα είναι καλόηθες και όχι μόνο γιατί υποψιαζόμαστε ότι είναι κακοήθεια. Όταν σας ενημερώνουν από το Πρόγραμμα Πληθυσμιακού Ελέγχου ότι έχετε πυκνούς μαστούς και χρειάζεται να κάνετε συμπληρωματική εξέταση με υπερηχογράφημα δεν χρειάζεται να ανησυχείτε, δεν έχετε καρκίνο ή κάτι επικίνδυνο, απλά η μαστογραφία δεν είναι αρκετή για πλήρη διάγνωση.
ΜΥΘΟΣ: Ο έλεγχος του μαστού είναι ο ίδιος για όλες τις γυναίκες. ΑΛΗΘΕΙΑ : Κάθε γυναίκα είναι διαφορετική και χρειάζεται εξατομικευμένη προσέγγιση.
Κάθε γυναίκα είναι διαφορετική από την μητέρα, την αδελφή, την φίλη, την γειτόνισσα της. Για αυτό πρέπει να απευθύνεται σε εξιδεικευμένους επαγγελματίες που μπορούν να υπολογίσουν τον ατομικό της κίνδυνο για καρκίνο του μαστού με βάση την ηλικία, το οικογενειακό και ατομικό ιστορικό και να την κατευθύνουν προς τον σωστό προληπτικό έλεγχο. Εάν υπάρχουν κλινικές ενδείξεις όπως μαστοδυνία, ψηλαφητό εύρημα, αναστροφή της θηλής, αλλαγή του δέρματος, ρύση από την θηλή θα πρέπει άμεσα να απευθύνεται στον προσωπικό της γιατρό.
Ο σωστός προληπτικός απεικονιστικός έλεγχος του μαστού σε εξιδεικευμένα κέντρα από έμπειρους ακτινολόγους μαστού οδηγεί σε πρώιμη διάγνωση και θεραπεία από τον καρκίνο του μαστού. Το 65% από τους θανάτους από καρκίνο του μαστού συμβαίνει σε γυναίκες που δεν έκαναν ποτέ προληπτική μαστογραφία.
Δρ. Τούλα Χ” Λύρα
Ειδική Ακτινολόγος
Διαβάστε το βιογραφικό
Στοιχεία Επικοινωνίας:
Διαγνωστικό Κέντρο “ΠΡΟΓΝΩΣΙΣ”
Υπεύθυνη του τμήματος Μαστού και στο τμήμα υπερήχων
Διεύθυνση: Ραφαήλ Σάντη 5, 6052 Λάρνακα
Τηλέφωνο: 24 251000