Τι είναι το λεμφοίδημα;
Το λεμφοίδημα είναι μια σοβαρή χρόνια νόσος. Όπως το λέει και η λέξη είναι το οίδημα που παρουσιάζεται κυρίως στα άκρα (χέρι ή πόδι), χωρίς να αποκλείεται η εμφάνιση του και σε άλλα σημεία του σώματος, όπως στον κορμό, στο μαστό, στο πρόσωπο ή ακόμα και στα γεννητικά όργανα.
Κατηγορίες λεμφοιδήματος:
Τα πρωτογενή λεμφοιδήματα είναι εκ γενετής πάθηση και οφείλεται σε παθολογικά γονίδια. Παρουσιάζεται σπάνια, αφού αποτελεί μόνο το 15% των λεμφοιδημάτων και οφείλεται σε ελλιπή ανάπτυξη ή αναπτυξιακή ανωμαλία του λεμφικού συστήματος κατά την εμβρυογένεση.
Τα δευτερογενή λεμφοιδήματα αποτελούν το 85% των λεμφοιδημάτων. Το δευτεροπαθές λεμφοίδημα είναι επίκτητο και παρουσιάζεται όταν το λεμφικό σύστημα υποστεί βλάβη από τραυματισμό, χειρουργική επέμβαση ή ακτινοθεραπεία. Κυρίως στις κοινωνίες του Δυτικού πολιτισμού πιο συχνά είναι αυτά που προέρχονται από λεμφαδενικό καθαρισμό σε χειρουργεία για θεραπεία καρκίνου (π.χ Καρκίνος μαστού, γυναικολογικοί καρκίνοι, ανδρικοί καρκίνοι, μελανώματα, λέμφωμα, καρκίνος στην περιοχή του αυχένα και της κεφαλής και ασθενείς, που υποβλήθηκαν σε ακτινοθεραπεία στην μασχάλη, τον ώμο ή την βουβωνική χώρα). Πέραν από τα λεμφοιδήματα που προέρχονται από τις θεραπείες για τον καρκίνο, υπάρχουν και άλλες κατηγορίες ασθενών που εκδηλώνουν δευτεροπαθές λεμφοίδημα, όπως ασθενείς με φλεβική ανεπάρκεια (φλεβολεμφικό οίδημα), άτομα με παχυσαρκία (λιπολεμφοιδήματα), με λιποδυστροφίες, ασθενείς μετά από χειρουργεία ή ατυχήματα.
Στατιστικά στοιχεία:
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, πάνω από 250 εκατομμύρια άνθρωποι πάσχουν από δευτερογενές λεμφοίδημα.
Τα πρωτογενή λεμφοιδήματα έχουν συχνότητα εμφάνισης 1 στις 300 γεννήσεις σύμφωνα με το National Institute of Health.
Το λεμφοίδημα επηρεάζει περίπου το 15% όλων των επιζώντων από καρκίνο και έως 30% όλων όσων έλαβαν θεραπεία για καρκίνο του μαστού σύμφωνα με το American Cancer Society. Δυστυχώς δεν μπορούμε να προβλέψουμε ποια άτομα θα αναπτύξουν λεμφοίδημα, γιατί είναι πολυπαραγοντική νόσος, αλλά μπορούμε να αξιολογήσουμε ποια άτομα ανήκουν στην ομάδα υψηλού, μέτριου ή χαμηλού κινδύνου!
Συμπτώματα λεμφοιδήματος:
• Αίσθημα βάρους
• Πρήξιμο στο άκρο
• Πόνος
• Αλλαγές στο δέρμα (υφή, χρώμα, ελαστικότητα)
• Λοιμώξεις (ερυσίπελας)
Το λεμφοίδημα έχει 3 στάδια:
Το 1ο στάδιο είναι το αυθόρμητο αναστρέψιμο στάδιο, όπου με ανάπαυση και ανάρροπη θέση, το οίδημα προσωρινά υποχωρεί.
Το 2ο στάδιο είναι το αυθόρμητο μη αναστρέψιμο στάδιο, όπου με ανάπαυση και ανάρροπη θέση δεν υποχωρεί. Χρειάζεται ειδική θεραπεία για να αντιμετωπιστεί.
Και το 3ο στάδιο είναι το στάδιο της λεμφοστατικής ελεφαντίασης. Είναι μια αρκετά σοβαρή κατάσταση, όπου το άκρο γίνεται όπως το άκρο ενός ελέφαντα. Συνοδεύεται με λεμφόρροια, έλκη-πληγές, δευτερογενείς αλλοιώσεις των ιστών, λοιμώξεις και τελικά το άτομο οδηγείτε στην ανικανότητα ακόμα και στην αναπηρία.
Αντιμετώπιση λεμφοιδήματος:
Είναι πολύ σημαντικό να γίνεται έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση του, από εξιδεικευμένο – πιστοποιημένο θεραπευτή λεμφοιδήματος, όπου μπορεί να το βελτιώσει ή να το σταθεροποιήσει στο σημείο που βρίσκεται και να μειώσει τα συμπτώματα σε μεγάλο βαθμό. Η πρώιμη αντιμετώπιση του λεμφοιδήματος είναι καίριας σημασίας!
Η αντιμετώπιση γίνεται με την “Ολοκληρωμένη αποσυμφορητική θεραπεία (CDT)” οι όποια χωρίζεται σε 2 φάσεις:
1η φάση της αποσυμφόρησης (μείωσης) του οιδήματος: Στη φάση αυτή εφαρμόζονται τεχνικές λεμφικής παροχέτευσης με τα χέρια, που σκοπό έχουν να μειώσουν το οίδημα και να βελτιώσουν την απόδοση του λεμφικού συστήματος και ακολούθως εφαρμόζεται περίδεση που σκοπό έχει να διατηρήσει τη μείωση αυτή. Η θεραπεία διαρκεί περίπου 3-4 εβδομάδες.
2η φάση της διατήρησης του οιδήματος: Θεωρείται απαραίτητο μετά την ολοκλήρωση της φάσης της αποσυμφόρησης (όπου έχουμε πετύχει τη μέγιστη δυνατή μείωση του οιδήματος), ο ασθενής πρέπει να φοράει σε καθημερινή βάση ειδικό συμπιεστικό ένδυμα (γάντι, μανίκι κ.α.), όπου θα εξασφαλίζει μία συγκεκριμένη συμπίεση στην περιοχή του οιδήματος και θα εμποδίζει το οίδημα να επανέλθει στην πάσχουσα περιοχή.
Επίσης αναπόσπαστο μέρος της θεραπείας είναι η άσκηση, η φροντίδα του δέρματος, η ανάρροπη θέση καθώς και να εκπαιδεύσουμε τον θεραπευόμενο για αυτοδιαχείριση.
Φρύνη Ιωάννου
Φυσικοθεραπεύτρια / Λεμφοθεραπεύτρια
BSc, MSc, OMT, MLD-CDT