O Δρ. Γιώργος Μικελλίδης, MD, PhD, FRCPsych,
CCT (UK) Consultant Psychiatrist, γράφει στο Medical 5 του Nutritionandhealth.care για το «Τι είναι η rTMS και πώς λειτουργεί;».
1. Τι είναι η rTMS και πώς λειτουργεί;
Η επαναλαμβανόμενη διακρανιακή μαγνητική διέγερση (rTMS) είναι μια μη επεμβατική ιατρική θεραπεία που χρησιμοποιεί μαγνητικά πεδία για τη διέγερση νευρώνων στον εγκέφαλο. Η διαδικασία περιλαμβάνει τη χρήση ενός μονωμένου πηνίου που τοποθετείται πάνω από το τριχωτό της κεφαλής. Αυτό το πηνίο παράγει σύντομα μαγνητικά πεδία, παρόμοια με αυτά που χρησιμοποιούνται στην απεικόνιση μαγνητικού συντονισμού (MRI). Οι μαγνητικοί παλμοί δημιουργούν ένα ασθενές ηλεκτρικό ρεύμα στον εγκέφαλο, ενεργοποιώντας νευρωνικά κυκλώματα, τα οποία μπορεί να βοηθήσουν στη θεραπεία διαφόρων νευροψυχιατρικών διαταραχών, όπως η κατάθλιψη και η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (FDA approved).
2. Ποια είναι η διαδικασία της θεραπείας με rTMS;
Η θεραπεία rTMS αποτελείται από πολλές συνεδρίες. Κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας, ο ασθενής κάθεται σε μια ειδική καρέκλα σε μια κλινική. Πριν από την έναρξη της διαδικασίας, αφαιρούνται οποιαδήποτε μεταλλικά ή μαγνητικά ευαίσθητα αντικείμενα. Επειδή η rTMS παράγει έναν ήχο κλικ με κάθε παλμό, παρέχονται ωτοασπίδες για άνεση και ασφάλεια. Η διαδικασία δεν απαιτεί αναισθησία, οπότε ο ασθενής παραμένει ξύπνιος και σε εγρήγορση.
Ένα μέλος της ομάδας θεραπείας τοποθετεί το κεφάλι του ασθενούς στο σύστημα υποστήριξης και το μαγνητικό πηνίο τοποθετείται απαλά στην πλευρά του κεφαλιού. Το προσωπικό προσαρμόζει τη συσκευή TMS, παρέχοντας παλμούς μέχρι να προκαλέσουν συσπάσεις στο χέρι του ασθενούς, καθορίζοντας έτσι το “motor threshold” (MT). Οι θεραπείες πραγματοποιούνται με ενέργεια ακριβώς πάνω από αυτό το όριο. Η διαδικασία περιλαμβάνει παλμούς και περιόδους ανάπαυσης και διαρκεί συνήθως 3-40 λεπτά ανά συνεδρία.
3. Πόσες συνεδρίες rTMS απαιτούνται συνήθως;
Ο ακριβής αριθμός συνεδριών rTMS δεν μπορεί να προβλεφθεί εκ των προτέρων και εξαρτάται από την κατάσταση του ασθενούς και την ανταπόκρισή του στη θεραπεία. Συνήθως, οι συνεδρίες πραγματοποιούνται πέντε φορές την εβδομάδα. Οι περισσότεροι ασθενείς που ανταποκρίνονται στη θεραπεία αρχίζουν να βλέπουν αποτελέσματα μεταξύ της τέταρτης και έκτης εβδομάδας, αν και αυτό μπορεί να ποικίλει. Ορισμένοι ασθενείς μπορεί να βιώσουν αποτελέσματα νωρίτερα, ενώ άλλοι μπορεί να χρειαστούν περισσότερες συνεδρίες για να δουν βελτίωση.
4. Ποιοι είναι οι κίνδυνοι και οι παρενέργειες της rTMS;
Όπως κάθε ιατρική θεραπεία, η rTMS ενέχει τον κίνδυνο παρενεργειών, αλλά γενικά είναι καλά ανεκτή. Οι συνηθέστερες παρενέργειες περιλαμβάνουν ελαφρούς πονοκεφάλους ή δυσφορία στο σημείο της διέγερσης. Μόνο ένα μικρό ποσοστό ασθενών διακόπτουν τη θεραπεία λόγω ανεπιθύμητων παρενεργειών. Οι σοβαρές παρενέργειες είναι σπάνιες, αλλά μπορεί να περιλαμβάνουν επιληπτικές κρίσεις. Η πιθανότητα εμφάνισης τέτοιων σοβαρών παρενεργειών μειώνεται με την προσεκτική ρύθμιση της έντασης των παλμών και την εξατομίκευση της θεραπείας.
5. Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της rTMS σε σχέση με τη φαρμακευτική αγωγή;
Η rTMS προσφέρει μια ιατρική λύση για ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στη φαρμακευτική αγωγή ή που δεν επιθυμούν να λάβουν φάρμακα σε κάποιες περιπτώσεις. Ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματα της rTMS είναι η έλλειψη συστημικών παρενεργειών, όπως αύξηση βάρους, σεξουαλικές διαταραχές, γαστρεντερικές διαταραχές, καταστολή, θολή όραση και ξηροστομία, που μπορεί να συνοδεύουν τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα.
Επίσης, η rTMS μπορεί να είναι πιο ασφαλής για άτομα που έχουν αντενδείξεις για τη λήψη φαρμάκων. Επιπλέον, οι έρευνες έχουν δείξει ενθαρρυντικά αποτελέσματα για τη χρήση της rTMS σε διάφορες άλλες διαταραχές, όπως η σχιζοφρένεια, η διπολική διαταραχή, οι αγχώδεις διαταραχές, οι εξαρτήσεις, οι διατροφικές διαταραχές, ο αυτισμός, η ΔΕΠΥ, η διαταραχή μετατραυματικού στρες, η άνοια/νόσος Αλτσχάιμερ, ο χρόνιος πόνος, η ινομυαλγία, η νόσος του Πάρκινσον, οι ημικρανίες, οι εμβοές, η αποκατάσταση μετά από εγκεφαλικό και η επιληψία.
Δρ. Γιώργος Μικελλίδης MD, PhD, FRCPsych
CCT (UK) Ψυχίατρος
Διευθυντής στο Κέντρο Διακρανιακής Μαγνητικής Διέγερσης ,Cyprus rTMS
Kλινικός Επίκουρος Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας