O Δρ. Γιώργος Μικελλίδης, Ψυχίατρος - "Τι είναι το άγχος και πώς επηρεάζει την ψυχική υγεία;"

Ερώτηση 1: Τι είναι το άγχος και πώς επηρεάζει την ψυχική υγεία;

Απάντηση: Το άγχος είναι μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού σε καταστάσεις που αντιλαμβανόμαστε ως επικίνδυνες ή απειλητικές. Είναι μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας και μπορεί να συμβάλει στην επιτυχία μας, καθώς μας κινητοποιεί να αντιμετωπίσουμε προκλήσεις. Ωστόσο, όταν το άγχος γίνεται χρόνιο ή υπερβολικό, μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία. Τα συμπτώματα του χρόνιου άγχους περιλαμβάνουν υπερβολική ανησυχία, διαταραχές ύπνου, ευερεθιστότητα, και μειωμένη συγκέντρωση. Μακροπρόθεσμα, το χρόνιο άγχος μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές ψυχικές καταστάσεις όπως η κατάθλιψη και η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή.

Ερώτηση 2: Ποιες είναι οι κυριότερες αιτίες του άγχους στον σύγχρονο κόσμο;

Απάντηση: Οι αιτίες του άγχους είναι πολλές και ποικίλες, αλλά ορισμένες από τις κυριότερες περιλαμβάνουν:

1. Επαγγελματικές Απαιτήσεις: Το άγχος σχετίζεται συχνά με τις πιέσεις και τις απαιτήσεις στον χώρο εργασίας, όπως οι αυξημένες ώρες εργασίας, οι προθεσμίες, και οι υψηλές προσδοκίες.
2. Οικονομικές Δυσκολίες: Οι οικονομικές ανησυχίες, όπως τα χρέη και η ανεργία, μπορούν να προκαλέσουν σημαντικό άγχος.
3. Κοινωνικές Σχέσεις: Δυσκολίες στις προσωπικές ή οικογενειακές σχέσεις μπορούν να συμβάλουν στο άγχος.
4. Υγειονομικές Ανησυχίες: Ειδικότερα οι ανησυχίες για την υγεία μας ή των αγαπημένων μας, όπως χρόνιες ασθένειες ή διαγνωστικά αποτελέσματα, μπορεί να προκαλέσουν άγχος.
5. Γενικότερες Κοινωνικές Αλλαγές: Η αβεβαιότητα που σχετίζεται με κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές, όπως οι κρίσεις και οι πολιτικές αναταραχές, συμβάλλει επίσης στο άγχος.

Ερώτηση 3: Ποιες είναι μερικές αποτελεσματικές στρατηγικές για την αντιμετώπιση του άγχους;

Απάντηση: Υπάρχουν πολλές στρατηγικές που μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση του άγχους:

1. Άσκηση: Η σωματική δραστηριότητα βοηθά στην απελευθέρωση ενδορφινών, οι οποίες λειτουργούν ως φυσικά αναλγητικά και βελτιώνουν τη διάθεση.
2. Τεχνικές Χαλάρωσης: Εφαρμογές όπως η βαθιά αναπνοή, η προοδευτική χαλάρωση των μυών, και ο διαλογισμός μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα του άγχους.
3. Οργάνωση Χρόνου: Η οργάνωση και ο προγραμματισμός των καθημερινών δραστηριοτήτων μπορεί να μειώσει το άγχος που προκύπτει από την αίσθηση της ανικανότητας να τα προλάβουμε όλα.
4. Υποστήριξη: Η επικοινωνία με φίλους, οικογένεια ή επαγγελματίες ψυχικής υγείας μπορεί να προσφέρει συναισθηματική υποστήριξη και να βοηθήσει στην ανακούφιση του άγχους.
5. Εξάσκηση της Ευγνωμοσύνης: Η καταγραφή των θετικών στοιχείων της ζωής σας μπορεί να μετατοπίσει την προσοχή από τα άγχη σε αυτά που είναι καλά.

Ερώτηση 4: Πώς επηρεάζει το άγχος την σωματική υγεία;

Απάντηση: Το άγχος έχει σημαντικές επιπτώσεις και στην σωματική υγεία. Μπορεί να προκαλέσει:

1. Αυξημένη Πίεση Αίματος: Το χρόνιο άγχος μπορεί να οδηγήσει σε υπέρταση, αυξάνοντας τον κίνδυνο για καρδιοαγγειακά νοσήματα.
2. Προβλήματα Πεπτικού Συστήματος: Άτομα που υποφέρουν από άγχος μπορεί να παρουσιάσουν προβλήματα όπως δυσπεψία, έλκη και σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.
3. Εξασθένηση του Ανοσοποιητικού Συστήματος: Το άγχος μπορεί να μειώσει την ικανότητα του οργανισμού να καταπολεμά ασθένειες, κάνοντάς μας πιο επιρρεπείς σε λοιμώξεις.
4. Διαταραχές Ύπνου: Το άγχος μπορεί να προκαλέσει αϋπνία ή διαταραχές ύπνου, οι οποίες με τη σειρά τους επηρεάζουν την συνολική υγεία.
5. Μυϊκή Τάση και Πόνοι: Συχνές είναι οι μυϊκές τάσεις, οι πονοκέφαλοι και οι μυϊκοί πόνοι που σχετίζονται με το άγχος.

Ερώτηση 5: Πώς μπορεί κάποιος να ζητήσει βοήθεια αν το άγχος του είναι ανεξέλεγκτο;

Απάντηση: Αν το άγχος σας είναι υπερβολικό και δύσκολα ελέγχεται, είναι σημαντικό να ζητήσετε βοήθεια. Ορισμένα βήματα περιλαμβάνουν:

1. Συμβουλευτική και Ψυχοθεραπεία: Ένας ψυχολόγος ή ψυχίατρος μπορεί να βοηθήσει με τη χρήση τεχνικών θεραπείας για την διαχείριση του άγχους.
2. Φαρμακευτική Θεραπεία: Σε ορισμένες περιπτώσεις, η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να είναι απαραίτητη για τη μείωση των συμπτωμάτων του άγχους.
3. Ομαδική Υποστήριξη: Η συμμετοχή σε ομάδες υποστήριξης μπορεί να προσφέρει συναισθηματική βοήθεια και κοινή εμπειρία με άτομα που βιώνουν παρόμοια ζητήματα.
4. Εκπαίδευση σε Στρατηγικές Διαχείρισης Άγχους: Επαγγελματίες μπορούν να διδάξουν στρατηγικές όπως η γνωσιακή συμπεριφοριστική θεραπεία, που βοηθούν στη διαχείριση του άγχους.
5. Συζητήστε με τον Εργοδότη ή την Υπηρεσία Ανθρώπινου Δυναμικού: Αν το άγχος σχετίζεται με το εργασιακό σας περιβάλλον, είναι σημαντικό να συζητήσετε τις ανησυχίες σας με τον εργοδότη ή την υπηρεσία ανθρώπινου δυναμικού, ώστε να βρείτε λύσεις και υποστήριξη.

Η αναγνώριση και η κατανόηση των αιτίων, των επιπτώσεων και των στρατηγικών διαχείρισης του άγχους είναι κρίσιμη για τη διατήρηση της ψυχικής και φυσικής υγείας μας. Με την κατάλληλη υποστήριξη και τις σωστές πρακτικές, μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά το άγχος και να βελτιώσουμε την ποιότητα της ζωής μας.

Δρ. Γιώργος Μικελλίδης MD, PhD, FRCPsych
CCT (UK) Ψυχίατρος

Διευθυντής στο Κέντρο Διακρανιακής Μαγνητικής Διέγερσης ,Cyprus rTMS
Kλινικός Επίκουρος Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας.